2_KonpetentziaDigitala etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak
2_KonpetentziaDigitala etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak
From Digital an Audiovisual Competence to Media Competence (Pérez y Delgado 2012)
Gaur egun informazioa
edozein iturritik hartzen dugu, bai gurasoengandik, irakasleengandik,
internetetik baita komunikabideetatik ere. Ondorioz, irakaskuntzaren funtzioa
aldatu beharrean aurkitzen da; informazio iturri izatetik IKTak era egokian
kudeatzen irakastera iritsiz, izan ere, badaude ikasle asko irakasleak baino
gehiago dakitenak, teknologiari dagokionez batik bat. Horregatik garrantzitsua
da ikasleen sormena, gaitasun kritikoa eta autonomia lantzea.
Hala ere,
konpetentzia mediatikoa ez da informazioaren bilaketan bakarrik oinarritzen,
baita aurkitutako informazio hori jakintzan eraldatzen ere, horrela,
konpetenteak diren gizabanakoek teknologiek eskainitako aukerak aprobetxatuz,
dituzten arriskuez ohartuz eta norberaren burua baita kideena babestuz ere.
Ikasketa prozesu hau
ikertzeko sei lan egin ziren, zenbait alderdi kontutan hartuz; horien artean,
hartzaileak, dimentsioak, taxonomiak, erabilitako kontzeptualizazioa, etab.
baita proposamen didaktikoek ere; helburuak, edukiak, jarduerak …
Laburbilduz,
konpetentzia mediatikoak beste konpetentzia batzuk baino kontzeptualizazio
hedatuagoa erabiltzen du, informazioaren bilaketak, bilatutakoaren lengoai
kodifikatuak eta hauen asimilazioa landu beharko direlarik, azkenik pertsona
autonomo eta kritikoak izatera iritsiz.
La Alfabetización Digital en la formación del profesorado (Area 2009)
Eskoletan IKT-ak
ipintzea prozesu zaila eta luzea izaten ari da. Urte askotan zergatia
aldaketari erresistentzia eta irakasleriaren prestakuntza falta izan da.
Arazorik nagusiena
gizartea era oso azkarrean eboluzionatu dela izan da. Irakasle hauek beste
kultura batean formatu ziren eta beraien lanbidearen esanahia ez dute horrela
ikusten. Irakasleriak bakarkako rol hori utzi egin behar du, ezagutzak
transmititzeko bakarrik dagoela alegia.
Arazoa ez da bakarrik
irakasleena, errekurtsoak izan behar dira hau aurrera eramateko. Ez da alfabeto
digital bat izan behar, etengabea izan behar da, hau da, konstanteki ikasten
egon behar da eta aldaketei eta teknologiei moldatzeko gai izan behar da,
abiadura handian transformatzen ari baitira.
IKT-ak erabiltzen ez
dituzten irakasleek etapa batzuk jarraitzen dituzte hauek menperatu eta
praktikan jarri arte. NETS proiektua da
gehien zabaldu dena. Hasierako formaziorako eta jarraipenerako zortzi ardatz
zehatz daitezke:
- konpetentzia pedagogikoa (teknologia hezkuntza ikuspegitik)
- epistemologiko sinesmena (alde edo aurkako jarrera estremoak)
- sarean lana eta kolaborazioa (irakasleen rola erraztasunak ematea)
- ikaskuntzaren espazioari gehigarria (tradizionalki lana eskolan eta etxean garatu “indartzeko”, IKT-ak estrategiak igo)
- konpetentzia teknologikoa (material ezberdinaren erabilera)
- garapen profesionala (eguneratua egotea)
- alderdi etikoak (alderdi legalak jakitea: propietateak, irudien erabilera,…)
- alderdi emozionala (irakasleak jakin behar du ikasleak bera baino gehiago jakingo duela hainbat kasutan ez da lehiaketa bat)
Un viaje hacia la Alfabetización Mediática
Bideo
honetan, Jack izeneko mutiko baten istorioa kontatzen du, teknologiarekin
erlazionatuta dagoena hain zuzen, honek dituen arriskuak azalduz.
Jack-ek
oinarrizko zenbait aspektu barneratuta ditu, hala nola, trebetasun teknikoak.
Dena den, ez da onartzen erabiltzen dituen tresnen arriskuez, izan ere, egunero
eskuartean darabilgun informazioa enpresa pribatuengandik kontrolatuta dago,
beraz ezin genezake jakin zer den egia eta zer ez. Iragarki askok helburu finko
bat dute, jendeak esaten duena sinestea, askotan informazio subliminala
erabiliz eta irudi asko beraien onurarako manipulaturik. Horrez gain,
interneteko sozializazio guneetan, hala nola, facebook, twitter, etab. jendeak
identitate faltsuak erabiltzen ditu. Hortaz, ikusten dugu web orrialdeetan
dagoen informazio gehiena idazleen nahietara bideratuta dagoela.
Beste
alde batetik, gerta liteke bilatutako informazioa ez izatea norberak nahi duena
izatea, kontrolatu ezin daitezkeen elementu asko baitaude.
Dena
den, behin hauek barneraturik, kontzientzia harturik ezkutuko funtzionamendua
uler daiteke, horrela, galdera gaitasuna garatuz, norberarengan konfiantza
hartuz eta iritzi kritikoa garatuz. Gainera, aipatzeko da elkarlana; denen
gaitasunak bilduz zehaztutako helburura errazago hel daitekeelako.
Istorio
hau ikaste-irakaste prozesuarekin erlazionatuz gero, esan beharko litzateke,
irakasleak gero eta gogo, nahi eta konpetentzia gehiago izanik ikasleen
errendimendu maila handiagotu egiten dela.
Konpetentzia Digitala (Jordi Adell)
Eskolak bizitza
osoan ikasteko hezi behar du (Long Life Learning).
Konpetentzia
digitalaren barruan 5 konpetentzia edo alfabetizazio azaltzen ditu:
- Konpetentzia informazionala: Informazio lantzeko behar diren oinarrizko gaitasun eta trebezien multzoari dagokio. Problemak adierazten jakin behar da, hau bilatu, antolatu, aztertu, kritikatu eta ebaluatu. Ondoren informazio eratzeko eta konpartitzeko. Lehen informazioa hartu besterik ez genuen egiten, orain hau sortu ere egiten dugu.
- Konpetentzia teknologikoa edo informatikoa: Gailu teknologikoen erabilerari deritzo. Gure inguruan teknologia asko dago eta geroz eta zerbitzu gehiago eskaintzen diguten eta ondorioz beraien “menpekotasuna” handitzen ari da. Interesgarria izan daiteke tresna hauen erabilera beharrezkoak ote diren ebaluatzea.
- Multialfabetizazioa: Gizartea audiobisuala da. Baliabide audiobisualak hezteko objektu izan beharko luke. Bizitzan zehar hartzen dugun informazioaren gehiengoa mota honetakoa da.
- Konpetentzia kognitiboa: Informazio aukeratzen jakin behar da eta informazio hori ezagutza bihurtzen.
- Hiritartasun digitala: Mundu errealean nahiz mundu birtualen bizitzeko behar den prestakuntzari deitzen zaio. Sarean jokatzeko modua erakutsi behar da. Eskola hiritar digital bat formatzeko interesa piztu behar du.
Estrategia
didaktikoek garrantzia dute. Ez da emaitzetatik ikasi behar baizik eta
egiteagatik, hau da, problemak ebazten, gailu teknologikoak erabiltzen, …
Konpetentzia Digitala (Area, 2010)
Gaur egun, teknologiak euren eguneroko
bizitzaren parte bilakatu dira.Horri erantzunez, hezkuntzan adituek
alfabetizazio kontzeptuaren barne beste hainbat alfabetizazio gehitzea eskatzen
dute; hala nola, ikus-entzunezkoa, digitala eta informazionala.
- -Ikus-entzunezko alfabetizazioa,
ikus-entzunezko testuak analizatzeko eta ekoizteko gaitasuna da, baita iritzi
kritikoa garatzeko ere (zinea eta telebista ikusterakoan).
- -Alfabetizazio digitalari dagokionez,
ordenagailuen maneiuaz ari gara (software eta hardware).
- -Alfabetizazio informazionala, ordea,
informazioa iturri desberdinetatik bilatu, aukeratu, analizatu eta berregiteko
gaitasuna da.
Planteamendu honekin lortu ahi dena zera da,
norberak bere ikasketa bultzatzea (autoaprendizaia), informazioaren trataera egokia
egitea (bilatu, aukeratu, elaboratu eta hedatu), IKT-en erabilpenean formatzea
eta horiek gure gizartean duten inplikazio ekonomiko, politiko, kultural eta
ideologikoaz jabetzea.
Hartara, hezkuntzaren helburua haurrak
teknologia berrien inguruan alfabetatzea da: multialfabetizazioa. Hau da,
idaztea eta irakurtzea jakiteaz gain, lengoai mota desberdin eta formatu mota
desberdinen bitartez, adierazten jakitea ere.
Hau dena kontuan hartuta, hezkuntza eredu
integrala izateko lau eremu hauek jorratu beharko lituzke:
- -Dimentsio instrumentala. Baliabide teknologiko
ezberdinen software eta hardware—en maneiua.
- -Dimentsio kognitiboa. Informazioaren trataera
egokia (bilatu, aukeratu, berregin, partekatu, hedatu)
- -Dimentsio sozioaktitudinala. Teknologia eta
komunikazioarekiko jarrera positiboak garatu.
- -Dimentsio axiologikoa. Informazioaren trataera
egokia ( analizatzeko irizpideak eta balore etikoak garatzea).
Teknologia berrien agerpena geletan, ohiko testuliburuekin alderatuz, lan
gehiago eskatzen du. Izan ere, ikasgelako erritmoa aldatzea dakar; hortaz,
irakasleak metodologia malguagoa eta arreta pertsonalizatuagoa eskaintzea
eskatzen du.
IKT-ak inplikatuak dauden ikaskuntza
prozesuetan, hiru eremu desberdindu
ditzakegu ikaslearen ikaskuntzan.
Alde batetik, informazioa bilatu, aurkitu eta
ulertzearekin lotura duena. Bestetik,
lengoai mota ezberdinen bidez adierazten ikasi eta baliabide digital
desberdinen bitartez (wiki, blogak …)
ideiak hedatzen jakitearekin du
zerikusia. Eta, azkenik, sarean dauden hainbat baliabideen bidez beste
pertsonekin komunikatzen ikasi (email, foroa …).
Aldaketa horien guztien aurrean, irakasleek
hainbat hezkuntza erronka dituzte:
- -Gehiegizko informazioaren aurrean,
irakasleek informazio guzti horri zentzua ematen lagundu behar dio
irakasleari. Hau da, informazioa ezagutza ulergaitza eta esanguratsua
bilakatzen lagundu.
- -Gainera, elkarlana sustatu bai
gelakideen artean bai zentro desberdinen artean.
- -IKT-en bidezko ariketak
planifikatzen ikasi.
- -Testuinguru berri eta, halaber,
zailagoen aurrean egoerak kudeatzen eta ikasleak kontrolatzen ikasi.
Aurreko guztia kontuan hartzeaz gain,
teknologia berriak gelan sartzearekin ez dela nahiko jabetzea garrantzitsua da,
metodologia aldaketa bat ere beharrezkoa baita.
Eredu berritzaile honen bitartez, ikaslea
eginez ikastea nahi da, hau da, IKT-en erabilpen aktiboa eginez ikertuz
ikastea, eta ez ohiko ekintzak egiteko erabiltzea. Era berean, norbere
ikaskuntza bideratzea bultzatzeaz gain, lankidetzan aritzeko aukera bat
eskaintzea du helburu. Oro har, .IKT-ak formakuntza prozesuaren atal bat izatea
nahi da.
La competencia digital e informacional en la escuela (Area 2009)
XIX. mendeko gizarte industrialean, eskola
estatuari erantzuten zion. Horren helburua ezaugarri kultural nazionalak
transmititzea zen. Hau da, gizarteriaren alfafetizazioa bertako historia, geografia,
literatura ezagutzean zetzan.
Horretarako testu liburuetan oinarritzen
ziren, eta eredu memoristikoa erabiltzen zen ikasteko. Gainera, irakaslea zen
protagonista, berak informazioa ematen zuen
ikasleak pasiboki jasotzen zuen bitartean (errezepziozko ikaskuntza).
Gaur
egungo gizartean, aldiz, eredu hau zaharkitua geratu da. Izan ere,
gizartea eta honen beharrak aldatuz joan dira; hala nola, teknologia digital
berrien agerpenarekin. Hori dela eta, gizarteak alfabetizazio kontzeptua
birdefinitu behar izan du, zabaldu. Orain irakurri eta idazteaz gain, konpetentzia
digitala dago ere bai.
Horri erantzunez, oinarrizko curriculumean
beste gaitasun bat gehitu du: Informazioa tratatzeko eta teknologia digitala
erabiltzeko gaitasuna.
Konpetentzia digitala informazioa bilatzen
jakitea, informazio hori ezagutzan bihurtzeko gaitasuna izatea; informazioa azaltzen
eta zabaltzen jakitea eta informazioa modu demokratiko eta etikoan erabiltzeko
gaitasuna da.
Hori irakasteko ariketetan oinarritutako
metodologia behar da. Ariketa horiek 4 irizpideetan oinarritzen dira:
-
Eginez ikasi
-
Metodologia konstruktibista
sustatu, hau da, ikaslea izatea esanahiak sortzen dituena
-
Ikasleen arteko lankidetza sustatu
-
Informazio/baliabide desberdinez
baliatu (liburuak, web 2.0 …)
Hona hemen ariketa horien zenbait adibide:
-
Taldeko lanak WIKIren bidez Proiektuak
egiteko, ikasgaiaren hiztegia sortzeko
-
BLOG-ak
Ikasleen eguneroko bezala, notiziak ipintzeko, egindako
proiektuak zintzilikatzeko …
-
Foroak/ Txatak
Beste zentroetako ikasleekin eztabaidak sortzeko, iritzi
ezberdinak partekatzeko …
-
eLEARNING
urrutiko hezkuntza/ ez presentziala
-
Sarean informazioa bilatzeko ariketak
Informazio egokia bilatu, aukeratu, analizatu eta
interpretatzeko gaitasuna garatu
-
Webquest
…
Teknografiaren hausnarketa
IKT-ak denboran zehar garatuz eta berrituz doaz. Lehen, adibidez, hamaika tresna zeuden,bakoitza funtzio batekin, eta orain, aldiz, tresna bakar batek funtzio desberdinak bete ditzake.
Gainera, gaur egungo gizartean antzeman daitekeenez, umeak lehenago hasten dira aparatu elektronikoa erabiltzen (mugikorrak, tablet, ordenagailua, kontsolak, …).
Gure esperientzian zentratuz, aldiz, gaia aurkeztu ziguten momentuan, burura etorri zitzaigun lehenengo ideia mugikorrekin eta ordenagailuekin erlazionatuta zegoen soilik; baina sakonago hausnartu ondoren, konturatu ginen IKT- ak ez zirela bakarrik bi aparatu hauetara mugatzen; baizik eta beste hainbat hartzen dituela bere baitan. Horren ondorioz, ohartu ginen gure aurrezagutzak ez zirela uste genituen bezain urriak.
Horrez gain, azpimarratzekoa iruditzen zaigu IKT-en erabilera. Izan ere, batzuetan ez gara kontziente dituzten erabilpen anitzez.
Lehen Hezkuntzako irakasle bezala, ze formakuntza teknologikoa behar dugu?
IKT-ak aztertu ondoren, irakasleek formakuntza hau eduki beharko luketela uste dugu.
Lehenik eta behin, multialfabetizazioa aipatu beharko genuke. Bertan,lau alfabetizazio bereiz ditzakegu:
Alde batetik, ikus-entzunezko alfabetizazioa dugu. Hau, aurkezpenak egiteko baliabide desberdinak erabiltzen jakitean datza. Adib: bideoak, prezi, powerpoint, excel, teknografia, proiektorea… Bestetik, tradizionala (idatzi eta irakurri) eta informazionala; informazioa modu egokian bildu, informazio iturriak ezagutu eta egiaztatu, hezkuntza web orri fidagarriak erabili … Eta azkenik, alfabetizazio digitala.
Horrez gain, software (programak) eta hardware (objektuak)-n maneiua ezagutzea beharrezkoa da, sortzen zaizkigun arazoei aurre egin ahal izateko.
Gainera, gure arloan; hezkuntzan, ditugun ezagutzak besteei transmititu behar diegunez, beharrezkoa ikusten dugu erabiliko dugun hiztegia gure ikasleen ezagutzetara moldatuta egotea.
Hezkuntzaren ildotik jarraiki, IKT-ak beste ikasgaietan aplikagarriak dira. Hala nola, eskolako web orria edo plataforma egiteko erabili genitzake. Hauek, ikasle, guraso eta irakasleei oharrak bidaltzeko aukera ematen dutelarik. Esate baterako, via educativa. Hau da,
teknologiak komunikatzeko erabiltzen jakitea.
Halaber, irakasleak kontziente izan behar du IKT-ak erabiliz, HPB(Hezkuntza Premia Berezia) duten ikasleen ikaskuntza prozesuan etekina atera lezakeela.
Azkenik, esan beharra dago, formakuntza hau etengabea dela; baina, gure ustez, garrantzitsuena ezagutza hauei ematen zaien erabilera da.
Konpetentzia digitala
Informazio Gizartea vs. Komunikazio Gizartea
Informazio
Gizarteko hezkuntzan ikasleek irakaslearengandik informazioa pasiboki
jasotzen zuten, ez zegoen hartu-emanik (unidirekzionala). Irakaslea
protagonista zen, eta ikasleek ez zeukaten aukerarik parte hartzeko.
Gainera, ikasteko metodoa, liburuengandik buruz ikastea zen.
Komunikazio
Gizarteko hezkuntzan ordea, ikasleek informazioa tresna teknologiko
desberdinen bitartez jasotzen dute. Ikasleek aktiboki parte hartzeko
aukera osoa dute, modu dinamikoan, eta irakaslea protagonista izan
ordez, gidari bat da eta ikasleen beharretara moldatzen da. Gainera,
ikasleek informazio iturri desberdinak eskura dituzte, eta lankidetza
lantzen da.
Zer da konpetentzia digitala?
Konpetentzia
digitala, arazo baten aurrean, informazioa iturri eta tresna
desberdinen bitartez lortu daitekeela ikastean datza. Informazio hori
lortu ondoren, hori ulertu, analizatu eta eraiki ondoren, zure ezagutza
besteekin partekatzeko.Horrek, ikaslearen garapen kognitiboa garatu
dezake.
Nola irakatsi konpetentzia digitala?
Ikasleek ekintzaren bitartez eraikiko dituzte beren ezagutzak, baina horretarako helburuak finkatuta egon behar izango dira.
IKT-en bidez. Tresnen aniztasuna erabili, ikusgarriagoak.
Ikasleek taldeka lan egin behar dute.
Eginez ikasten da.
Zer da WIKI bat?
WIKI-a web orrialdeak idazteko modu bat izateaz gain, erabiltzaile bat baino gehiagok informazioa editatzeko eta partekatzeko aukera ematen du.
WIKI-aren erabilpena ondo ulertu dezazuen, bideo hau aukeratu dugu.
WIKI lengoaiaren idazkeraren adibide bat:
[[File:Ward Cunningham - Commons-1.jpg|thumb|[[Ward Cunningham]]
Kode hau adibidez, irudi bat txertatzeko erabiltzen da.
Hipotesiak
- Informazioa modu egokian bilatu. Informazio iturriak ezagutu eta egiaztatu. Hezkuntza web orri fidagarriak.
- Aurkezpenak egiteko baliabide desberdinak erabiltzen jakitea. Multimedia. Adib: bideoak, prezi, powerpoint, excel, teknografia, proiektorea…
- Oinarrizko ezagutzak jakitea (dokumentuak gordetzen jakitea, dokumentuak deskargatu, datuak eraldatu…) ordenagailuen inguruan gero egon daitezken arazoetan konpontzen saiatzeko. Ordenagailua osatzen duena: software (programak) eta hardware (objektuak).
- Hitz teknikoak umeen ezagutzeetara moldatu.
- IKTak beste ikasgaietan erabili ezagutzak eskuratzerako orduan.
- Eskolako web orria eta plataforma erabiltzen jakitea. Guraso, ikasle eta irakasleei oharrak bidaltzen jakitea. Adib: via educativa
- Komunikazioa. Teknologiak komunikatzeko erabiltzen jakitea.
- HPB(Hezkuntza Premia Berezia) duten ikasleentzako baliabideak jakitea eta erabiltzea.
- Formakuntza etengabea.
Harpidetu honetara:
Mezuak (Atom)