IKT-ak ulertzen eta azaltzen

Duela hainbat hamarkada hezkuntza koordinatzaileen kezka IKT-en eskaera zen ikasgeletan eta ikastetxeetan erabiltzeko. Eskoletan ordenagailu, sare eta azpiegitura eskasa zeuden eta hauek oztopoak bihurtzen ziren eskolako proiektuak teknologia digitalak behar zuenean.

Azkeneko urteetan egoera hau asko hobetu da eta eskola gehiengoak badute ordenagailuak eta internet-a. Erkidegoaren arabera aurrerapen gehiago dago. Hezkuntza ministerioak laguntza ematen ari da egoera hobetzeko.

Orain eskolek badute ordenagailua baina datu kezkagarri bat irakasleen desmotibazioa da IKT-ekiko. Gaur egungo arazoa ez da ordenagailurik edo sarerik ez dagoela, arazoa nola erabiltzea da.  Ordenagailuak erabiltzea ez du ikaslearen ikaskuntza bermatzen baizik eta irakasleak emandako problema teknologien bidez ebazten.

IKT-ak ondo erabiltzeko printzipio didaktiko batzuk egon behar dira eredu gisa. Irakasleek teknologiak erabiltzeko beraien ikasgelan hainbat printzipio hartu behar ditu kontuan ariketak antolatzeko, garatzeko eta ebaluatzeko:

Lau printzipio hauetatik hainbat gomendio atera daitezke ondoren irakasleak gida bezala erabiltzeko:

IKT-ak lantzeko 3 ariketa multzo daude:

Hezteko objektu digitalek (HOD) hainbat ezaugarri hartu behar dituzte kontutan, erabiltzaileak erabili ahal izateko, hala nola, ezaugarri psikosozialak; informazioa behar den; gaitasunak, konpetentziak, errekurtsoak dituzten eta IKT-ekiko jarrera duten; aurrezagutzak, …

Hauek hobeto ulertzeko oinarrizko ezaugarri batzuk daude, HOD erabiltzeko beharrezkoak direnak:

Estandar hauek, arauak, protokoloak eta ereduak dira informazio edota HOD transferitzeko, aldatzeko eta konpartitzeko.

HOD-en helburua erabiltzaileak ezagutzak ikastea da eta material multimedia sinpleak erabiltzea. 4 mailatan daude banatuta. Mailatan sailkatzeko HOD mota, erabilpena eta curriculumaren egokitasuna hartzen dira kontuan.

Taldean lan egitea, ikasle bat baino gehiagoz osatutako talde heterogeneo bat izanik; hau da, gaitasun desberdinak dituzten pertsonaz osatutako taldea, helburu komun bat lortzean eta batak besteari laguntzean datza.

Lankidetzan aritzeko, beharrezkoa izango litzateke pertsona bakoitzak rol bat izatea, irakasleak gidariaren papera hartzen duelarik. Hau, ikasleen zalantzak erantzuten, eta ikasle bakoitzaren ahalmenak garatzen saiatuko da.

Lankidetzan ikasteko, zenbait tresna aproposak izango liratekeela uste dugu; estae baterako:

- WKI-a

- Blog-a - Dropbox, google drive, eta antzeko zerbitzuak

- Sare sozialak

- Eskolako web-orrialdea

- Foroak

- Eskolen arteko proiektuak (Pelutxe,…)

-Geolokalizazioa

-Aurkezpen prestatzaileak

WEB 2.0-ri buruz ulertu dezakegu, on-line edukien sorrera eta elkar-partaidetza sustatzen duen tresna multzoa, eta tresna hauei ematen diegun erabilera dela.

WEB 2.0-ko erabiltzaile arrunt batek informazioa eskura dezake ondoren bere iritziaren arabera antolatzeko, eta baita edukiak sortu eta publikatu ditzake ere.

WEB 2.0

IKT-ak informazioa eta komunikazioa hobetzeko bideratuta dauden tresna teknologikoak dira. Izan ere,  tresna teknologikoek hezkuntzan beste baliabide sortu dituzte:

Hezkuntzan erabiltzen diren tresna teknologiko hauek hurrengo funtzioak betetzen dituzte:

• Ikasleen interesa eta motibazioa indartu
• Informazioa eman
• Ikasleen ikaskuntza prozesua bideratu: Informazioa bilatu, kudeatu, lotu, sortu, transmititu,…
•  Ezagutzak eta gaitasunak ebaluatu
• Behaketarako eta esperimentaziorako egoera errealak simulatu ditzake.
• Adierazpenerako eta sormenerako egoerak ahalbidetzen ditu.

IKT-ak hezkuntzan erabiltzearen helburuak:

• Ikasleen ikaskuntza prozesua erraztea.
• Ikasleek dituzten ezagutzak edukiekin lotzea.
• Ikaskuntzarako esperientziak ahalbidetzea, garatzea, eta sortzea
• Ikasleek dituzten ezagutzak egiaztatzea.
• Gizarte digitala garatzea eta erantzukizuneko eredua sustatzea.

Eskoletan IKT-ak ipintzea prozesu zaila eta luzea izaten ari da. Urte askotan zergatia aldaketari erresistentzia eta irakasleriaren prestakuntza falta izan da.

Arazorik nagusiena gizartea era oso azkarrean eboluzionatu dela izan da. Irakasle hauek beste kultura batean formatu ziren eta beraien lanbidearen esanahia ez dute horrela ikusten. Irakasleriak bakarkako rol hori utzi egin behar du, ezagutzak transmititzeko bakarrik dagoela alegia.

Arazoa ez da bakarrik irakasleena, errekurtsoak izan behar dira hau aurrera eramateko. Ez da alfabeto digital bat izan behar, etengabea izan behar da, hau da, konstanteki ikasten egon behar da eta aldaketei eta teknologiei moldatzeko gai izan behar da, abiadura handian transformatzen ari baitira.

IKT-ak erabiltzen ez dituzten irakasleek etapa batzuk jarraitzen dituzte hauek menperatu eta praktikan jarri arte. NETS  proiektua da gehien zabaldu dena. Hasierako formaziorako eta jarraipenerako zortzi ardatz zehatz daitezke: 

Bideo honetan, Jack izeneko mutiko baten istorioa kontatzen du, teknologiarekin erlazionatuta dagoena hain zuzen, honek dituen arriskuak azalduz.

Jack-ek oinarrizko zenbait aspektu barneratuta ditu, hala nola, trebetasun teknikoak. Dena den, ez da onartzen erabiltzen dituen tresnen arriskuez, izan ere, egunero eskuartean darabilgun informazioa enpresa pribatuengandik kontrolatuta dago, beraz ezin genezake jakin zer den egia eta zer ez. Iragarki askok helburu finko bat dute, jendeak esaten duena sinestea, askotan informazio subliminala erabiliz eta irudi asko beraien onurarako manipulaturik. Horrez gain, interneteko sozializazio guneetan, hala nola, facebook, twitter, etab. jendeak identitate faltsuak erabiltzen ditu. Hortaz, ikusten dugu web orrialdeetan dagoen informazio gehiena idazleen nahietara bideratuta dagoela.

Beste alde batetik, gerta liteke bilatutako informazioa ez izatea norberak nahi duena izatea, kontrolatu ezin daitezkeen elementu asko baitaude.

Dena den, behin hauek barneraturik, kontzientzia harturik ezkutuko funtzionamendua uler daiteke, horrela, galdera gaitasuna garatuz, norberarengan konfiantza hartuz eta iritzi kritikoa garatuz. Gainera, aipatzeko da elkarlana; denen gaitasunak bilduz zehaztutako helburura errazago hel daitekeelako.

Istorio hau ikaste-irakaste prozesuarekin erlazionatuz gero, esan beharko litzateke, irakasleak gero eta gogo, nahi eta konpetentzia gehiago izanik ikasleen errendimendu maila handiagotu egiten dela.